۱ فوریه سال ۱۹۷۶ درست ۳۹ سال پیش، ورنر کارل هایزنبرگ فیزیکدان سرشناس آلمانی و یکی از نوابغ قرن ۲۰ میلادی دیده از جهان فروبست. هایزنبرگ یکی از بنیانگذاران فیزیک کوانتوم بود و اصل عدم قطعیت در فیزیک کوانتوم یادگار وی است. هایزنبرگ در سال ۱۹۳۲ جایزه نوبل فیزیک را بخاطر دستاوردهای علمیش در خصوص فیزیک کوانتوم کسب کرد.

ورنر هایزنبرگ در تاریخ ۵ دسامبر سال ۱۹۰۱ در امپراتوری آلمان متولد شد. ورنر بعد از پایان تحصیلات در مقطع دبیرستان، وارد دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ شد و در این دانشگاه در خلال سال‌های ۱۹۲۰ تا ۱۹۲۳ به تحصیل در رشته ریاضیات و فیزیک پرداخت. ورنر یک نابغه بود و بصورت همزمان به تحصیل ریاضی و فیزیک در دو دانشگاه پرداخت. در دانشگاه مونیخ که دانشگاه اول وی بود زیر نظر آرنولد سامرفیلد و ویلهلم وین آموزش دید و در دانشگاه گوتینگن زیر نظر مکس بورن فیزیکدان سرشناس و جیمز فرانک به تحصیل در رشته فیزیک پرداخت. وی ریاضیات را هم، زیر نظر دیوید هیلبرت ریاضیدان بزرگ فرا گرفت. ورنر کارل هایزنبرگ سال ۱۹۲۳ دکترای خود را از دانشگاه مونیخ و سال ۱۹۲۴ دکترای دیگری را از دانشگاه گوتینگن کسب کرد.

نیلز بور یکی از تاثیر گذارترین اساتید هایزنبرگ بود و زمینه ساز آشنایی هایزنبرگ با فیزیک کوانتوم نیز این دانشمند بزرگ بود. سال ۱۹۲۷ هایزنبرگ به عنوان استاد و رئیس دپارتمان فیزیک دانشگاه لایپزیک انتخاب شد. سال ۱۹۲۹ هایزنبرگ و پاولی مقاله‌های مشترک خود را در خصوص فیزیک کوانتوم ارائه کردند و زیربنای نظریه کوانتومی نسبیت را پایه ریزی کردند، بعد از آن هایزنبرگ به بسیاری از کشورهای دنیا سفر کرد و درخصوص فیزیک کوانتوم به سخنرانی پرداخت.

هایزنبرگ سال ۱۹۳۲ بخاطر دستاوردهای علمی خود در فیزیک مفتخر به دریافت جایزه نوبل فیزیک شد. هایزنبرگ در کنار اینکه یک فیزیکدان بزرگ بود نوازنده چیره دست پیانو نیز بود و همانند استادش ماکس پلانک یکی از بهترین پیانیست‌های دوران خود به شمار می‌رفت به طوری که حتی چندین کنسرت پیانو نیز اجرا کرده است هر چند شهرتِ زیادِ وی در علم فیزیک جایی برای شناخته شدن به عنوان یک هنرمند و پیانیست بزرگ برای وی باقی نگذاشته است. با وجود آنکه بسیاری از دانشمندان آلمانی قبل از شروع و بعد از آغاز جنگ جهانی دوم آلمان را ترک و به آمریکا مهاجرت کردند اما هایزنبرگ در آلمان باقی ماند و با وجود بعضی همکاریهای تحقیقاتی با دولت آلمان نازی همانند هدایت تیم تحقیقات سلاح هسته‌ای آلمان، ولی هیچگاه عضو حزب ناسیونال سوسیالیست آلمان نشد و بیشتر رفتار محافظه کارانه در پیش گرفت. بعد از پایان جنگ جهانی دوم در منطقه تحت نظارت انگلیسی‌ها نگهداری می‌شد و به مرور اجازه حضور در مراکز علمی و دانشگاه را کسب کرد و مجددا فعالیت‌های علمی خود را بیشتر به عنوان استاد از سر گرفت.

ورنر کارل هایزنبرگ در تاریخ ۱ فوریه سال ۱۹۷۶ بخاطر سرطان کبد دیده از جهان فروبست تا دنیا یکی از بزرگترین تئوریسین‌های فیزیک نظری و به خصوص درحوزه فیزیک کوانتوم را از دست بدهد.

۹۰ سال پیش در چنین روزی یعنی ۳۰ ژانویه‌ی ۱۹۲۵ داگلاس انگلبارت - مخترع علوم رایانه متولد شد. بیشترین شهرتِ وی بخاطر اختراع موشواره (Mouse) برای رایانه‌ها بوده است که امروزه بشکل گسترده‌ای کاربرد دارد.

داگلاس در شهر پورتلند ایالت ارگان متولد شد. اجداد آلمانی و سوئدی داگلاس به آمریکا مهاجرت کرده بودند. داگلاس در سال ۱۹۴۲ موفق شد دوره دبیرستان خود را به پایان برساند سپس به کالج ایالتی ارگان رفت؛ اما چندی بعد برای خدمت در نیروی دریایی در اواخر جنگ جهانی به ارتش پیوست و حدود دو سال در فیلیپین به عنوان تکنسین رادار خدمت کرد.

بعد از دوران خدمت در ارتش به دانشگاه ارگان بازگشت و دوره‌ی کارشناسی خود را  در رشته مهندسی برق در سال ۱۹۴۸ به پایان رساند. بعد از پایان دوره‌ی کارشناسی به استخدام کمیته‌ی رایزنی ملی هوانوردی آمریکا درآمد و در آنجا به تحقیق در خصوص نگهداری تونل‌های باد پرداخت. در سال ۱۹۵۱ داگلاس از کارش استعفا داد تا تحصیلات خود را ادامه دهد و وارد دوره‌ی دکترا در دانشگاه برکلی شود. آنچه باعث شهرتِ داگلاس انگلبارت شد اختراعی بود که وی در سال ۱۹۷۰ به نام خود تحت عنوان Computer Mouse ثبت کرد، دستگاهی بسیار کاربردی که در زمان ورود گسترش نرم افزارهایی با رابط کاربری استفاده از آن به اوج رسید.

اولین ماوس کامپیوتری

موشواره ، موشی یا ماوس یکی از تجهیزات سخت‌افزاری رایانه به حساب می‌آید که همانند صفحه کلید یک واسط کاربری سخت افزاری است. در نرم‌افزارهای کنونی ماوس‌ها بخش عمده‌ای از وظایف کنترلی را برعهده دارند. داگلاس در اواسط دهه ۱۹۶۰ میلادی طرح خود برای ماوس‌ را نهایی کرد و در تاریخ ۲۱ ژوئن سال ۱۹۶۷ درخواست ثبت آن را ارائه کرد و حدود ۳ سال بعد یعنی در تاریخ ۱۷ نووامبر سال ۱۹۷۰ حق ثبت اختراع ماوس یا موشواره به نام داگلاس انگلبارت به ثبت رسید. هرچند که اختراع وی تا حدود ۲۰ سال بعد آن چنان مورد توجه قرار نگرفت، اما از اواسط دهه ۸۰ میلادی به مرور و با روی کار آمدن نرم افزارهایی با رابط کاربری به مرور این اختراع جایگاه خود را پیدا کرد و حال کار به جایی رسیده است که تصور استفاده از کامپیوترها بدون بکار گیری ماوس کمی غیر معمول است.

داگلاس انگلبرت در کنار اختراع ماوس دستاوردهای دیگری نیز در حوزه علوم رایانه نظیر  ابرمتن‌ها، نرم‌افزارهای تعاملی و غیره از خود برجای گذاشته است. داگلاس انگلبارت در تاریخ ۲ جولای سال ۲۰۱۳ و در ۸۸ سالگی دیده از جهان فروبست.

‍۱۴۷ سال پیش در چنین روزی تئودور ویلیام ریچاردز دانشمند و شیمیدان سرشناس آمریکایی دیده به جهان گشود. شهرت این دانشمند بزرگ بخاطر مشخص کردن جرم اتمی نسبی بسیاری از عناصر شیمیایی است که به همین خاطر نیز جایزه نوبل شیمی سال ۱۹۱۴ به وی اهدا شد.

۳۱ ژانویه سال ۱۸۶۸ تئودور در شهر جرمانتاون ایالت فیلادلفیا در یک خانواده‌ی هنرمند متولد شد؛ پدرش نقاش و مادرش شاعر بود. بخاطر سفرهای بسیاری که داشت، دوران تحصیل تئودور نزد مادرش آغاز شد و تقریبا تمام دوران تحصیل تا قبل از دانشگاه را نزد مادرش گذراند و تنها در امتحانات مدرسه شرکت می‌کرد. زمانی که تئودور ۱۰ سال داشت یکی از دوستان خانوادگی آنها، پرفسور ژوسیا پارسون کوک به‌وسیله یک تلسکوپ حلقه‌های سیاره ذحل را به تئودور نشان داد و این لحظه‌ای بود که تئودور به علم و کشف دنیای پیرامون خود علاقه‌مند شد و از همان سنین کم در آزمایشگاه دکتر کوک حضور می‌یافت و  تحقیقات علمی وی را از نزدیک مشاهده می‌کرد. خانواده‌ی تئودور مدت دوسال را در اروپا و بیشتر در انگلستان سپری کردند و این دوران نیز تئودور بیشتر به علم علاقه پیدا کرد و زمانی که به آمریکا بازگشتند تئودور وارد کالج هاورفورد پنسلیوانیا شد در حالی که تنها ۱۴ سال سن داشت، بعد از دو سال و در سال ۱۸۸۵ توانست لیسانس خود را دریافت کند. سپس به دانشگاه هاروارد رفت و مجددا در مقطع کارشناسی به تحصیل پرداخت تا خود را برای ورود به مقطع تحصیلات تکمیلی آماده‌تر کند. تئودور در دانشگاه هارواد تحصیلات خود را تا مقطع دکترا ادامه داد و در این مقطع روی مشخص کردن جرم اتمی نسبی اکسیژن و هیدروژن فعالیت می‌کرد و پایان نامه دکترای خود را نیز همین موضوع انتخاب کرده بود. بعد از پایان دوره دکترا به آلمان رفت و در آنجا زیر نظر ویکتور میر به تحصیل در مقطع فوق دکترا  پرداخت. بعد از پایان دوره‌ی فوق دکترا به دانشگاه هارواد بازگشت و به عنوان استادیار مشغول به کار شد. وی در سال ۱۹۰۱ توانست رتبه‌ی استادی دانشگاه هاروارد را کسب کند.

دکتر تئودور ویلیام ریچاردز سال ۱۹۰۳ به ریاست دپارتمان شیمی دانشگاه هاروارد درآمد. مهمترین دستاورد علمی وی مربوط به جرم اتمی نسبی عناصر شیمیایی است که به همین خاطر نیز جایزه نوبل شیمی سال ۱۹۱۴ را دریافت کرد. امروزه در کتبِ شیمی از وزن اتمی نیز بجای جرم اتمی نسبی استفاده می‌شود. وزن اتمی یا جرم اتمی نسبی یک عنصر با توجه به یک منبع داده‌های مشخص، عبارت است از نسبت میانگین جرم در اتم یک عنصر به ۱۲/۱ جرم یک اتم کربن-۱۲.

دکتر ریچاردز و شاگردانش در طول دوران تحقیق خود وزن اتمی بیش از ۵۵ عنصر را به دقت بررسی و مشخص کردند. دکتر ریچاردز در انجام تحقیقات علمی خود از وسواس بسیاری برخوردار بود و به همین خاطر نیز میزان خطا در داده‌ها و نتایج بسیار ناچیز بود. جالب است بدانید وی برای مشخص کردن وزن اتمی عنصر تولیوم بیش از ۱۵۰۰۰ بار فرایند بازکریستالیزاسیون را انجام داد تا به عنصر خالص تولیوم دست پیدا کند و وزن اتمی آنرا مشخص کند.

دکتر ریجاردز سرانجام در تاریخ ۲ آوریل سال ۱۹۲۸ در سن ۶۰ سالگی دیده از جهان فروبست.

۸۹ سال پیش در چنین روزی محمد عبدالسلام فیزیکدان سرشناس پاکستانی متولد شد. وی یکی از سرشناس‌ترین فیزیکدانان پاکستان و جهان به شمار می‌رود که عمده‌ی شهرت وی بخاطر تشریح و فرمول‌بندی واحدی است که برای نیروی الکترو مغناطیس و نیروی هسته‌ای ضعیف در قالب نظریه وحدتِ بزرگ ارائه کرده است و به همین خاطر نیز جایزه نوبل فیزیک را سال ۱۹۷۹ به خود اختصاص داد.

۲۹ ژآنویه‌ی ۱۹۲۶ محمد عبدالسلام در یک خانواده خوشنام و مسلمان پاکستانی در پنجاب متولد شد. در سن ۱۴ سالگی توانست بالاترین نمره‌‌ی امتحان وروردی دانشگاه پنجاب را کسب کرد و با کمک آن بورسیه کامل تحصیلی دریافت کرد. محمد عبدالسلام به ادبیات انگلیسی و اردو بسیار علاقه داشت اما خیلی زود تصمیم گرفت تا در دانشگاه پنجاب به تحصیل در رشته ریاضیات بپردازد. بخاطر مهارتی که سلام در زبان انگلیسی داشت معلمان تلاش کردند تا او را متقاعد کنند در رشته ادبیات انگلیسی ادامه تحصیل دهد و معلم زبان انگلیسی شود اما سلام رشته ریاضیات را انتخاب کرد.

وی سال چهارم تحصیل اولین مقاله علمی خود را در خصوص مسئله ریاضی سرینیواسا رامانوجن، ریاضیدان نابغه هندی ارائه کرد. محمد عبدالسلام که به سلام شهرت داشت، سال ۱۹۴۴ توانست کارشناسی خود در رشته ریاضیات را کسب کند. بعد از پایان دوره کارشناسی پدرش از او درخواست کرد یک شغل دولتی را انتخاب کند، وی نیز به احترامِ پدر تلاش کرد تا در راه آهن ملی هند کاری پیدا کند که البته با درخواست وی بخاطر رد شدن در معاینه چشم موافقت نشد. در کنار این مشکل سلام بخاطر سن بسیار کمی که داشت نمی‌توانست شغلی پیدا کند و با درخواست‌های وی مخالفت می‌شد. سرانجام سلام تصمیم گرفت در شرایطی که نمی‌تواند کاری پیدا کند به تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد ادامه دهد و برای همین هدف نیز وارد دانشگاه دولتی لاهور شد و در سال ۱۹۴۶ توانست کارشناسی ارشد را نیز به پایان برساند و همزمان بورسیه تحصیلی در کالج سنت جانز کمبریج را کسب کند. سال ۱۹۵۰ عبدالسلام توانست جایزه اسمیت را بخاطر دستاوردهای مهمش در فیزیک به عنوان کسی که هنوز حتی وارد دوره دکترا نشده، کسب کند.

سرانجام سلام توانست از لابراتوار کوندیش دکترای فیزیک نظری خود را در حالی کسب کند که رساله دکترای وی شامل تحقیقات فاندمنتال و گسترده‌ای در خصوص کوانتوم الکترودینامیک بود. این تحقیقات بسیار فراتر و گسترده از رساله دکترا محسوب می‌شوند و بیشتر شبیه کار تحقیقاتی بین المللی و همه جانبه هستند. سال ۱۹۵۱ و زمانی که هنوز دکترای خود را به پایان نرسانده بود مقاله‌ای را در خصوص بعضی از دستاوردهایش منتشر کرد که این مقاله مورد ستایش بسیاری از دانشمندان آن زمان قرار گرفت و جایزه‌ی آدام را برای وی به همراه داشت. جایزه ادام یکی از معتبرترین جایزه‌های علمی در دنیاست که توسط دانشگاه کمبریج اهدا می‌شود. در خلال دوره دکترا اساتید سلام تحقیقی را به وی تخصیص دادند و به او حدود ۱ سال وقت دادند تا در خصوص مسئله‌ای پیچیده که حتی ذهن دانشمندان بزرگی نظیر پل دیراک و ریچارد فریمن را به چالش کشیده بود را حل کند، و در حالی که هیچ یک از اساتید سلام انتظار نداشتند که وی بتواند این مسئله را حل کند، بعد از گذشت ۶ ماه سلام توانست پاسخ را پیدا کند و زمانی که راه حل خود را به لابراتوار کوندیش ارائه کرد به شدت مورد توجه دانشمندان بزرگی نظیر پل دیراک،‌ هانس بس و رابرت اوپنهایمر قرار گرفت. همان سال محمد عبدالسلام توانست دکترای خود را دریافت کند و بعد از پایان تحصیلات به کشورش بازگشت و در دانشگاه دولتی پنجاب به تدریس مشغول شد.

سلام، بین سال‌های ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۴ میلادی مشاور ارشد علمی دولت پاکستان بود و نقش بسیاری در شکل گیری زیرساخت‌های آموزشی و علمی در کشور پاکستان ایفا کرد. سلام توانست علم فیزیک هسته‌ای را در کشورش نه تنها پایه‌ریزی کند بلکه توانست آن‌را به بلوغ برساند و دانشمندان بسیاری را پرورش داد. در کنار فیزیک هسته‌ای سلام زیرساخت‌های علوم فضایی پاکستان را پایه ریزی کرد و سازمان فضایی پاکستان را شکل داد و زیرساخت‌های لازم برای گسترش و کاربرد این دانش در کشور پاکستان را بوجود آورد. از محمد عبدالسلام به عنوان پدر علمی کشور پاکستان یاد می‌شود. سلام در کنار فعالیت برای ایجاد زیرساخت‌های علمی در کشور پاکستان دستاورد‌های مهم علمی بسیاری نیز از خود برجای گذاشت که می‌توان به مدل پاتی-سلام ، مگنتیگ فوتون ، مزون وکتور و تئوری وحدت بزرگ اشاره کرد که این تئوری جایزه نوبل فیزیک را برای وی به همراه داشت. در ایران نیز کتابخانه دانشکده فیزیک دانشگاه صنعتی شریف به نام این مرد بزرگ نامگذاری شده است.

محمد عبدالسلام سرانجام در تاریخ ۲۱ نووامبر سال ۱۹۹۶ در سن ۷۰ سالگی دیده از جهان فروبست. وی نه تنها به جهت رتبه علمی و اعتبار جهانی بخاطر دستاوردهای علمی مورد احترام است بلکه بخاطر تلاش‌های بسیار زیادی که برای گسترش دانش در کشورش انجام داده، مورد احترام همگان است.