۷۶ سال پیش در چنین روزی، ماشین جنگی آلمان عملیات بارباروسا را با هدف شکست ارتش سرخ و از بین بردن نیروهای شوروی به فرمان آدولف هیتلر آغاز کرد.

۷۶ سال پیش در چنین روزی (۲۲ ژوئن ۱۹۴۱)، عملیات نظامی آلمان نازی به فرمان آدولف هیتلر و با رمز بارباروسا آغاز شد. هیتلر نام این عملیات را به افتخار فردریش بارباروسا، فرمانروای قرون وسطای آلمان که به ملت آلمان خدمات زیادی کرده بود، انتخاب کرد. در این عملیات نظامی که شاید پیچیده‌ترین عملیات نظامی تاریخ به شمار رود، مشکلات لجستیک و وسعت کشور روسیه و جبهه گسترده عملیات، کار را دشوار کرده بود. کشورهای ایتالیا، فنلاند، رومانی، مجارستان، اسلواکی و کرواسی نیز آلمان‌ها را یاری می‌کردند.

با فرمان آغاز عملیات حدود، ۴ میلیون سرباز متحدین در خط مقدم به وسعت ۳۰۰۰ کیلومتر عملیات بارباروسا را شروع کردند و طولانی‌ترین خط مقدم جنگی در تاریخ را به وجود آوردند. در این عملیات آلمان‌ها از ۶۰۰ هزار خودروی زرهی و ۷۵۰ هزار سواره‌نظام  به همراه ۴۳۰۰ تانک، ۴۳۸۹ هواپیمای جنگی و ۷۲۰۰ توپخانه استفاده کردند. در یورش نظامی آلمان به شوروی از سال ۱۹۴۱ تا ۱۹۴۴، ارتش هیتلر ۹۵% تلفات کل جنگ خود را متحمل شد و در سوی دیگر، ۶۵% کل تلفات متحدین نیز مربوط به این جنگ است.

در عملیات بارباروسا ارتش آلمان به سه گروه اصلی شمالی، مرکزی و جنوبی تقسیم‌بندی شده بود که هر یک مأموریت‌های ویژه و خاصی را به‌طور هم‌زمان دنبال می‌کرد. گروه شمال از ارتش شانزده و هجده ورماخت در کنار ارتش چهارم زرهی آلمان تشکیل شده بود و وظیفه آن‌ها بعد از تصرف لنینگراد حرکت به سمت شمال روسیه، قطع ارتباط نیروهای شمالی ارتش سرخ و از بین بردن‌ آن‌ها در عملیات مشترک با نیروهای فنلاند و در نهایت حرکت به سمت مسکو بود.

گروه مرکزی از ترکیب ارتش چهارم و نهم ورماخت در کنار ارتش دوم و سوم زرهی تشکیل شده بود که هدف آن‌ها شکستن خطوط دفاعی شوروی در لهستان و حرکت مستقیم به سمت مسکو بود. ارتش جنوب متشکل از ارتش شش، یازده و هفده ورماخت در کنار ارتش زرهی اول آلمان بود که ارتش سوم و چهارم رومانی نیز آن‌ها را همراهی می‌کردند. هدف این گروه حمله به مناطق جنوبی شوروی اشغال استالینگراد و دسترسی به مناطق نفت‌خیز باکو بود تا بتوانندسوخت یگان‌های زرهی ارتش آلمان را در جنگ تأمین نمایند. عملیات گازانبری آلمان‌ها طوری طراحی شده بود که قوی‌ترین خطوط دفاعی ارتش سرخ را از میان می‌برد؛ ولی روس‌ها استراتژی موفقی را در قبال آلمان‌ها استفاده کردند که ارتش آلمان را تضعیف کرد.

فرماندهان ارتش شوروی بجای درگیری مستقیم با آلمان‌ها فرمان عقب‌نشینی صادر کردند و اجازه دادند ارتش آلمان به‌سرعت در حدود ۵۰۰ هزار مایل در خاک شوروی پیش روی کند. آن‌ها چند هدف را دنبال کردند. نخست جلوگیری از تلفات سنگین و از دست دادن تجهیزات نظامی، دوم مشکل کردن تدارکات و لجستیک جنگی برای آلمان‌ها و در نهایت طول دادن جنگ تا زمستان. ارتش سرخ به رهبری استالین قصد داشت فرصت لازم برای تجهیز ارتش برای مقابله با آلمان‌ها را ایجاد کند و بعد از تضعیف آن‌ها حمله اصلی را آغاز کند که این طرح تا سال ۱۹۴۴ به طول انجامید. برنامه لجستیک آلمان‌ها در جنگ با شوروی یکی از دقیق‌ترین و پیچیده‌ترین برنامه‌های لجستیکی است؛ چراکه آن‌ها مجبور بودند سوخت و تجهیزات نظامی ۴ میلیون سرباز و هزاران ماشین جنگی را در عمق خاک شوروی و با خط مقدم بیش از ۳۰۰۰ کیلومتر تأمین کنند.

یکی از دلایل شکست سنگین آلمان‌ها در شوروی به خاطر پافشاری شدید هیتلر به پیشروی سریع نیروهای متحدین به سمت مسکو حتی در طول زمستان بود. آلمان‌ها با مقاومت سنگین مردم شوروی روبرو شدند، به‌طوری‌که شهر لنینگراد بعد از سه سال محاصره به تسلیم نیروهای آلمانی درنیامد تا در کنار بزرگ‌ترین فجایع انسانی در این شهر مثل آدم‌خواری، ارتش آلمان نتواند این شهر را به اشغال خود درآورد.

شکست هیتلر در روسیه شبیه سرنوشتی است که ناپلئون بناپارت با آن روبرو شد. وسعت و سرما دو نیرویی هستند که از سرزمین روسیه در مقابل دشمنان دفاع می‌کنند و ارتش سرخ به‌خوبی از این دو نیرو در مقابل ماشین زرهی آلمان استفاده کرد. عدم موفقیت ماشین جنگی آلمان در خاک شوروی از سال ۱۹۴۳ به بعد تا حدی آلمان را تضعیف کرد که دیگر قادر به ادامه جنگ در شمال آفریقا و غرب نبود و آن‌ها درنهایت تسلیم نیروهای متفقین شدند.